طلاق
طلاق در دنیای مدرن
گفته بود: «طلاق، زاییده دنیای مدرن است» و من حرفش را باور نکرده بودم. او استدلال پشت استدلال که این جدایی ها نشانه شجاعت آدم هاست و وقتی پرسیدم این همه راه، چرا طلاق؟ جوابی برایم نداشت. حالا آدم ها متفاوتند، اما همه شان استدلال هایی برای خودشان دارند، استدلال هایی که از زندگی در دنیای تازه ای نشئت می گیرد که برای طلاق دلایلی غیرموجه تر از اصل آن می سازد.
بین دوست های نزدیکم، هستند آدم هایی که به خاطر حرف یک فالگیر قدم به دنیای مطلقه ها گذاشته اند. شاید باورش سخت باشد، شاید باور نکنی که آنها تمام زندگی شان را روی صحبت های آدمی می گذارند که هیچ تجربه ای در هیچ زمینه ای الا انداختن برگه های ثابت ندارد و با همان برگه هاست که سرنوشت آدم ها را تعیین می کنند. می خواستم بدانم داستان از چه قرار است و چه سری در این میان نهفته است. برای همین بود که شال و کلاه کردم و تا خانه ای در یکی از خیابان های فرعی، اما در میانه شهر رفتم. زنی در را به رویم باز کرد که میانسال بود و هرچه تلاش کردم نتوانستم سنش را حتی توی ذهنم تخمین بزنم. گفت: خانومم، کفش هات رو دربیار. و من سرم را انداختم پایین و بندهای کفشم باز نمی شد. نزدیک تر شدم، در را بستم و زل زدم توی چشم هایش. فنجان قهوه را دستم داد و گفت اینجا بنشین تا برگردم. «دود سیگار اذیتت نمی کند؟» خندیدم که نه. مثلا نشانه همراهی من بود دیگر. می خواستم راز صحبت هایشان را کشف کنم که بیشتر از دکترهای روان شناس و جامعه شناس اثر می گذارد و هر چه آنها در تلاشند تا آمار طلاق را یک جور خوبی پایین بیاورند، اینها دست از شیطنت برنمی دارند و با آمار سر ناسازگاری دارند. از قضا و اتفاقا شوهری ندارم که بخواهد درباره حال و روزش با من صحبت کند. از در و دیوار حرف می زند و من با این سوال درگیر شده ام که حالا چطور بروم سر اصل مطلب؟ او می گوید:«دختری هستی که اعتمادبه نفست خوب است.» و من فکر می کنم به خاطر آن که برای نشستن روی صندلی اجازه نگرفتم این جمله را می گوید. با جدیت برگه ها را روی میز می ریزد و می گوید: «کارت برایت خیلی مهم است.» و من خنده ام گرفته که جواب تلفن همکارانم را داده ام و با آنها درباره کارهای روزمره صحبت کرده ام و خب، طبیعی است که چنین تصویری از خودم ساخته ام. برای پاسخ یک سوال عجیب به سراغش آمد ه ام، آیا کسی برای طلاق گرفتن به سراغت می آید؟ نشسته ام توی خانه اش و برگه های گزارشی که به زبان انگلیسی است و درباره نقش فیس بوک و طلاق صحبت می کند، ورق می زنم، هنوز نوبت من نشده، فنجان قهوه را برمی گرداند و می گوید: «توی فالت کلمه هایی با زبان انگلیسی افتاده.» برگه ها را تا می کنم و نزدیک تر می نشینم. قورت دادن خنده ام برای خودش داستانی دارد. سرم را انداخته ام پایین و به جوراب هایم نگاه می کنم. زیر میز توجهم به او و ناخن های پایش جلب می شود. جوراب پایش نیست و ناخن های بلند پایش لاک قرمزِ ریخته دارند. به هدفی که در ذهن دارم فکر می کنم. شانس می آورم و در میانه دود و بوی عود و صدای گرفته زن، که می گوید: «خبر طلاق یک نفر را می شنوی.» خودم را مشتاق تر از قبل نشان می دهم. حالا خدا می دند که بازی ام را خوانده یا از ذوقی که من نشان داده ام سر ذوق آمده. «اتفاقا برای همین آمدم، یکی از دوست هایم می خواهد از همسرش جدا شود…» اجازه نمی دهد صحبت هایم را تمام کنم و می گوید: «بعله، آقاشون با یک زن دیگر روی هم ریخته. زنه موهاش بلند و مشکیه.» از آنجایی که کافی است تا به ژن آدم ها نگاه کنی تا بفهمی ایرانی ها مو مشکی زیاد دارند و از خودت بپرسی مگر ته فنجان قهوه چند رنگ مشخص است؟ مثلا می تواند برایم توضیح دهد که موهایش را های لایت زرشکی کرده؟ او می گوید زنی به زندگی دوستت پا گذاشته و من خنده ام را قورت می دهم و می گویم: «حالا باید خودش را بیاورم.» لبخندی روی لب هایش می نشیند و یادش می رود که سوژه فعلی من هستم و نه دوست من. تلفنش زنگ می خورد. «الو، عزیزم» و وقتی می گوید عزیزم، ز را می کشد و تن صدایش را بالا و پایین می کند. «واقعا؟ الان برات برگه می ریزم.» و تمام برگه های روی میز که سرنوشت دوست من بود، درهم و برهم جمع می کند و به صورت من لبخندی تصنعی می زند که یعنی «مریض دارم، فوریه.» و برگه ها را دوباره می ریزد: «عزیزم؛ شوهرت امشب حرف خیلی بدی بهت می زنه، اون قدر که توی خلوتت اشک می ریزی.» نمی دانم داستان چیست و جا خورده ام از اعتماد به نفسش. می گویم حالا دوستم را می آورم تا با شما صحبت کند و می پرسم با لحن آرام و کمی خجالت زده که تا حالا شده آدم ها برای طلاق به سراغتان بیایند؟ می گوید من آدم ها را تشویق به طلاق نمی کنم. این جمله های مستندگونه و گل درشت را وقتی می گوید که برایم داستان طلاق یکی از دوست هایم را تشریح کرده و می گوید: «خبری درباره طلاق می شنوی و ناراحت می شوی.» اسکناس ها را می گذارم روی میز و برمی گردم سمت در، حساب می کنم نصف پول روان شناس را داده ام و این، خطرناک است برای آدم هایی که می خواهند بهانه ای حتی ناخوشایند برای ادامه زندگی پیدا کنند. ترسناک است برایم، تصویری که از دوستان داشته ام فرق کرده، می دانستم بهادادن به حرف های یک فالگیر احمقانه است، اما فکرش را نمی کردم که تا این اندازه. فکرش را نمی کردم که تا می نشینی روی صندلی، به هر حال داستانی درباره طلاق در مشتش دارد.
برگه ها را با خودم این طرف و آن طرف می برم، خواندنشان آسان است، اما می ترسم ارتباطی با فرهنگ ما نداشته باشد. روی برگه ها نوشته که 80 درصد طلاق هایی که در آمریکا اتفاق می افتد به خاطر فیس بوک است و وکلای خانواده در 66 درصد از دادگاه هایی که به دلیل خیانت یکی از همسران تشکیل می شود به این بندها استناد می کنند. نوشته است که راه های فراوانی برای فهمیدن این داستان وجود دارد، چک کردن صفحه عکس ها، دقت در آپدیت های تازه و دوستانی که به صفحه اش اضافه می کند و روان شناسی هم صحبت کرده که البته تبدیل به آدمی شکاک نشوید و اجازه دهید تا زندگی روند طبیعی خود را طی کند. فیس بوک هم از آن دست شبکه های اجتماعی است که تبدیل به امضای دنیای مدرن شده است. از هر طرف می چرخی، آدم ها در فیس بوک در حال سروکله زدن هستند و جایی که مرزهای معقول و منطقی دنیای واقعی برداشته می شود، به ناگهان جهان تغییر می کند و ارزش های دیروز از میان می روند. گروهی می گویند به دلیل ارتباط زیاد است، اما مگر می شود؟ مگر می شود به آدم ها گفت با دیگران وارد ارتباط گفتاری نشوید و از زندگی اجتماعی فاصله بگیرید تا زندگی تان را حفظ کنید؟ اما می شود راه هایی به کار بست، مثلا در صفحه فیس بوک جایی هست که مجرد یا متاهل بودن دوستتان را نشان می دهد، آیا در فهرست دوستان همسرتان هستید؟ آیا شما را به عنوان همسر در این محیط معرفی کرده؟ ربطی ندارد که اینجا همکارانش هم می گذرند، مهم این است که او، شما را معرفی کرده یا شانه بالا انداخته و با بی قیدی از زیر بار آن شانه خالی کرده است؟ به هر حال شما با بی قیدی از کنار آن نگذرید.
طلاق در دنیای مدرن
ایده خلاقانه ای به ذهن یکی از دوستان رسیده؛ میزگردی با حضور آدم های مختلف که بیایند و درباره قصه های خودشان صحبت کنند. یک نفر باشد که طلاق گرفته، یک نفر باشد که زندگی مشترک خیلی خوبی دارد و یک نفر دیگر هم، اصلا تن به ازدواج نداده و بعد از چهل و چند سال، همچنان نمی خواهد ازدواج کند. اما همان طور که می دانید، تمام ایده های خلاقانه جهان، تبدیل به ایده های اجرایی موفق نمی شوند. دو نفر را پیدا کرده ام، یکی ازدواج کرده و شادمان است و به نقش عشق در پیشرفت زندگی اش فکر می کند، یک نفر را پیدا کرده ام که هنوز ازدواج نکرده و حالا دیگر دلیلی برای ازدواج نمی بیند و سومین نفر، مسئله اصلی من است، یک نفر را پیدا کنم که بیاید و درباره تجربه های زندگی زناشویی اش بگوید و طلاقی که در نهایت شکل گرفت. چند روزی گرفتار این ماجرا بودیم، تا بالاخره یک نفر شجاعت به خرج داد، ولی قرار شد که اسمی از او به میان نیاید. رسیده ایم به میانه ماجرا که ناگهان باورم می شود این موضوع به سبک زندگی آدم ها برمی گردد و تا آخرین روز جهان هم که این بحث ادامه پیدا کند، آن که ازدواج نکرده، می گوید فرصت زندگی را از دست داده ام، حسرتش را دارم، اما دیگر نمی توانم تن به قید و بندهایش بدهم. آن که ازدواج کرده، عشق را چراغ راهش می داند و از حضور در میانه تعهدات لذت می برد و آن نفر سوم که طلاق گرفته، از منطق صحبت می کند و توضیح می دهد که راهمان از هم جدا شده بود.
«بحث بر سر این است که ما، آدم هایی هستیم که حلقه های مشترک دارند، در نقطه هایی با هم هم پوشانی پیدا می کنند و در نقاطی دیگر از این هم پوشانی فاصله می گیرند. این جور نیست که ما از دنیای همدیگر پرت باشیم، مثلا من نسبت به زندگی هر دو نفر شما ذهنیتی دارم که با منطقم با آن کنار می آیم.»
دوست عزیزی که طلاق گرفته، مخالف است و چیزی به اسم عشق نمی شناسد. می گوید: «تو اگر آدم موفقی نباشی نمی توانی هیچ چیزی را به سمت درست هدایت کنی، حتی ازدواج را. وقتی هم می روی پیش مشاور، یک آدم دیگر است که دلایل موفقیت یا عدم موفقیت تو را برایت روشن می کند. توی این صحبت هاست که ممکن است با خودت فکر کنی ازدواجت اشتباه بوده، یا ازدواجت درست بوده، اما اشتباه ادامه می دهد. در واقع ادامه دادن اشتباه است. یعنی صرفا این نیست که فردیت تو را تقویت کند.» دوست ما می گوید: «آدم ها با یک منطق درست زندگی بهتری را شکل می دهند و با عشق کاری از پیش نمی برند.» اما آن که ازدواج کرده و طعم شیرین زندگی مشترک زیر زبانش است، می گوید: «99 درصد از کسانی که پیش روان کاو رفتند، طلاق گرفته اند. وقتی می روی پیش روان شناس او من تو را تقویت می کند و این من، دقیقا همان چیزی است که باعث شده تو احساس ناکامی داشته باشی.» بحث راه می افتد درباره فدا کردن من خود و این که «روان شناس عقیده ای به این فداکردن ندارد.»
بحث بر سر فدا کردن است. دوست طلاق گرفته، می گوید منطقی نیست و دوست ازدواج کرده می گوید: اتفاقا از نظر عشق بسیار هم منطقی است. که تو وارد زندگی شوی و ببینی به جای آن فردیتی که از دست داده ای، چیزهای بیشتری به دست آورده ای.
قرمز: شکلی از ازدواج که خواسته هایت را برآورده نکند، شکل غلطی است و ارتباط اشتباهی است.
آبی: اصلا قرار به چنین چیزی نیست. نگاهت اشتباه است.
قرمز: آدم ها به خاطر یک منِ کوچک که از هم طلاق نمی گیرند.
آبی: من هم درباره مسائل بنیادین صحبت نمی کنم. من می گویم الان طلاق آسان شده و آدم ها یادشان می رود این دوست داشتن را. اما بعضی وقت ها آدم ها از هم سیر می شوند، بی حوصله و کلافه اند. این آدم ها به خاطر این ویژگی ها زندگی شان را از هم می پاشند و بعد از طلاق هم همین حال و روز را دارند. آنها در مجموع افسرده اند. یعنی نتوانسته که این روح را در خودش زنده نگه دارد و مثل یک معبد، ازش محافظت کند. اما وقتی این کار را انجام نمی دهد، دچار یأس می شود و دنبال مقصر می گردد. اولین نفری هم که پیدا می کند، همسرش است.
قرمز: من اما بحثم درباره تغییر آدم ها در روند زندگی است. این آدم ها هستند که یک روز در نقطه الف قرار می گیرند و تصمیم می گیرند همدیگر را همراهی کنند، ولی در روزی دیگر به این نتیجه می رسند که یک نفرشان تغییر نکرده و دیگری تغییر کرده و راهشان از هم جدا می شود. وقتی هم یک نفر تغییر می کند، آرزوهایش تغییر می کند، خواسته هایش تغییر می کند.
آبی: اما اگر تو او را دوست داشته باشی، به این نتیجه می رسی و می خواهی که او را هم با این تغییر همراه کنی. دلت می خواهد او هم، همه جا کنارت باشد.دنیای مدرن
قرمز: آهان، یعنی به زور می بری اش.
آبی: من کمکش می کنم که همراهم شود.
قرمز: وقتی هیچ هیجانی برای گفته های تو ندارد، وقتی عکس العمل مثبتی نشان نمی دهد، وقتی علاقه ای به تصویرهایی که تو می سازی ندارد، آن وقت تنها راهت این است که به زور ببری اش.
آبی: خب او هم بی حوصله است. او هم از تو خسته شده، او هم نمی خواهد به راه تو بیاید، تو هم ترجیح می دهی که اصلا با خودت نبری اش.
سبز: خب صبر کنید من هم حرف بزنم!
آبی: این آدم هم به نظرم ترسوست و بزدل است و حاضر نیست مسئولیت قبول کند. این ژانر آدم ها از خطر کردن می ترسند. حتی انرژی به دست آوردن هم نمی گذارند، جنگجو هم نیستند.
قرمز: خب تو چرا این آدم را متهم می کنی به جنگجو نبودن، اما خودت حاضر به طلاق نیستی؟
آبی: برای اینکه من از زندگی ام راضی ام، اما او راضی نیست. من با خودم فکر می کنم حالا دیگر نمی توانم با دوست ها و رفقایم بروم بیرون و خوش بگذرانم و به جایش باید بچه ام را تمیز کنم مثلا، خب من به جای این چیزی که از دست داده ام، عشق به دست آورده ام. عشق به بچه ام را. از نگاه دیگران، من یک چیز بزرگ را از دست داده ام، اما برای من اصلا چنین مفهومی ندارد.
قرمز: نه، تو داری کوتاه می آیی و اسمش را می گذاری عشق.
آبی: من اصلا کمبودی احساس نمی کنم که بخواهم کوتاه بیایم. من حتی حاضرم دو تا پروژه کاری را انجام ندهم، اما در کنار عشقم باشم.
قرمز: من هم می گویم دو تا آدم مجرد کامل که کارهای خوبی انجام بدهند، بهتر از آدم های متاهلی هستند که افسرده اند و هیچ کاری انجام نمی دهند. البته که من اصولا با طلاق موافق تر از ازدواجم. چون آدم ها می دانند چرا طلاق می گیرند، اما نمی دانند چرا ازدواج می کنند. تو با دلیل خاصی ازدواج نمی کنی، اما دلیل خاصی برای طلاق می آوری.
آبی: این حرفی که تو می زنی اصلا با عشق در تضاد است، چون عشق اصلا دلیل نمی خواهد.
قرمز: خب اینجا دیگر عشق خطای ذهنی است. تو وقتی کنار آدمی زندگی می کنی که بهت آسیب می زند و نمی گذارد راحت زندگی کنی و کار کنی، پس این عشق نیست، توهم ذهنی است.مشاوره طلاق
آبی: من هم می گویم استثناهایی هم هست، نمی خواهم حکم کلی بدهم. همه ازدواج ها که با عشق همراه نیست.
قرمز: من هم می گویم هستند آدم هایی که به شیوه کلاسیک زندگی می کنند و بحث کار و تغییر در رفتار و زندگی این قدر برایشان مطرح نیست و سال های طولانی در کنار هم به خوبی و خوشی زندگی می کنند.
سبز: اما در مجموع جالب است، من می فهمم که این بچه ها چی می گویند. هر کدام از زاویه نگاه خودشان به موضوع نگاه می کنند. یکی با طرح و رنگ های این طرف سکه حال می کند و آن یکی حوصله طرح و نقش های آن طرف سکه را ندارد. این آدم ازدواج کرده، انتظار معجزه دارد از داستان ولی دوست طلاق گرفته ما، خیلی هم منطقی به داستان نگاه می کند. در واقع اگر بخواهیم بررسی علمی کنیم، حق با جناب آقای طلاق گرفته است. چرا که علم ثابت کرده که ترشح هورمون ها در یک سنی عشق را می سازد و ما بحث منطقی داریم.
آبی: شما الان به عنوان روان شناس و جامعه شناس صحبت می کنی؟
سبز: نه، این کاملا علمی است و من خواندمش. من الان در سنی هستم که هیجان پیداکردن جفت را ندارم.
آبی: پس این مردهای 50 ساله ای که عاشق می شوند، چی؟
سبز: بعید می دانم، من به هیچ عنوان حسی که آن موقع داشتم، الان ندارم. من مجموعه ای از اطلاعاتی هستم که از جهان اطرافم گرفته ام.
قرمز: خب تو وارد نشدنت به این وادی را توجیه می کنی.
سبز: همه ما در حال توجیه شکست هایمان هستیم.
قرمز
سن 35 سال
طول ازدواج: 10 سال
سطح درآمد: خوب
از ازدواجش راضی است و اعتقاد دارد که به خاطر عشق است که به چنین موقعیتی رسیده. با کسی رودربایستی ندارد و حاضر است برای زندگی مشترکش از خیر کار و پول بیشتر هم بگذرد.
آبی
سن: 30 سال
سطح درآمد: خوب
ازدواج کرده و طلاق گرفته است. در حال حاضر مشکلی با نگاه بیرونی به این ماجرا ندارد و اعتقاد دارد تا وقتی می توان منطقی زندگی کرد، دلیلی برای تن دادن به زخم هایی که عشق می زند نیست.
سبز
سن: 40 سال
سطح درآمد: خوب
ازدواج نکرده و تا آنجایی که از روی پافشاری و تاکیدهای خودش برمی آید، قرار هم نیست ازدواج کند. از این موقعیت خطیر فرار می کند و اعتقاد دارد دیگر هیجانی برای پیداکردن جفت و همسر ندارد.
منبع: مرکز مشاوره ستاره ایرانیان : مرکز مشاوره خانواده- طلاق در دنیای مدرن
درباره وب
