در هنگام متولد شدن کودک دیگر در خانواده متداول ترین نگرانی های والدین سازگاری بچه ها با به دنیا آمدن یک خواهر یا برادر و انس گرفتن آنها با یکدیگر می باشد. تولد فرزندی جدید ، استرس مهمی برای کودک است و بروز برخی واکنش ها در خواهر و برادر نشان می دهد که در حال کنارآمدن با این استرس هستند. رابطه کودک خردسال با فرزند تازه متولد شده خود رابطه ضد و نقیضی است چون اکثر کودکان با تولد خواهر یا برادر واکنش های مثبت و منفی نشان می دهند.
واکنش های کودک در این حالت عبارتند از : بیشترشدن دفعات ایستادن مقابل والدین، عصبانیت و پرخاشگری او افزایش می یابد، اضطراب جدائی و رفتارهای پر استرس از قبیل ناخن جویدن ، شب ادراری، بهانه جویی و … پناه بردن به شیشه شیر، پستانک و سایر رفتارهای نشانگر « واپس روی». والدین معتقدند که فرزند بزرگتر نسبت به فرزند نورسیده پرخاشگری می کند ، ولی عکس این اعتقاد صادق می باشد زیرا رفتار پنهان یا آشکارفرزند بزرگتر بیشتر به والدین معطوف است تا به فرزند نورسیده .
محققین بیان می دارند که پس از تولد فرزند دوم ، تغییرات قابل توجهی در رابطه والدین با فرزند اول رخ می دهد. این امر که مادرها به دنبال تولد فرزند دوم طبیعی است و وقت کمتری برای فرزند اول بگذارند و این پدرها هستند وقت بیشتری صرف فرزند اول کنند. بنابر این رابطه مادر- کودک در این زمان دچار تغییر می شود و تعجبی هم ندارد که تقریبا ً تمام کودکان خردسال به تولد فرزند جدید در خانواده واکنش منفی نشان بدهند و این واکنش های منفی اغلب بچه ها ، ظرف 4 ماه کاهش می یابد و ظرف یک سال برطرف می شود. اما این سوال بالینی مهم پیش می آید که چرا بعضی کودکان به نحو مناسب و کافی با تولد فرزند جدید در خانواده سازگار نمی شود.
شناختن متغیرهایی تاثیر گذارد بر سازگاری کودک با تولد خواهر و برادر جدیدش سخت است و مهم ترین عوامل عبارتند از خلق و خوی کودک ، سن کودک هنگام تولد خواهر یا برادر جدید، وضعیت روانی مادر، کیفیت رابطه پدر و مادر.
کودکان (به ویژه پسرها) بیشتر واکنش اضطرابی بروز می دهند، و در این هنگام مشکل خلق و خو دارند برای مثال عنق هستند یا واکنش هیجانی شدید نشان می دهند، گوشه گیر می شوند و واکنش آنها تداوم می یابد و سخت تر با شرایط سازگار می شوند. این وظیفه والدین است که نگاه پیشگیرانه داشته باشند، در مورد سازگار شدن کودک با تولد خواهر و برادر چون کودکانی یاد می گیرند در همان ماه های اول با این اتفاق سازگار شوند در روابط تنگاتنگ و صمیمی خود با خواهر و برادر مهارت اجتماعی و شناختی مهمی را می آموزند که بعدا با خواهر و برادر خود کمتر اختلاف خواهند داشت . والدین باید فرزند بزرگ خود را برای تولد فرزند جدید آماده کنند. البته اینکه آماده کردن کودک را از چه زمانی شروع کنند به کودک بستگی دارد.
منبع: مرکز مشاوره ستاره ایرانیان-آمادگی کودک برای تولد خواهر یا برادر
درباره وب
